หน้าทอนซิตี้ : NathonCity

จาก กรุงเทพธุรกิจ

วันจันทร์ที่ 21 เมษายน พ.ศ. 2551

สุพรรณี จิวจรัสรงค์

ดร.พรชัย ฐีระเวช ผู้อำนวยการส่วนนโยบายการคลังและงบประมาณ สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง ซึ่งเป็นอีกท่านหนึ่งที่ดูแล และประเมินฐานะการคลังของประเทศ ซึ่งร่วมถึงเปิดเผยการใช้จ่ายเงินงบประมาณ ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นหรือ อปท.และเมื่อเขาไปตรวจสอบก็พบว่า เม็ดเงินที่โอนให้กับท้องถิ่นนั้นมีอยู่จำนวนมาก ที่ไม่ได้ใช้จ่ายออกไปอย่างมีประสิทธิภาพ

หรือใช้จ่ายตามวัตถุประสงค์ จึงเป็นปมสำคัญที่ปัจจุบัน พบว่ามีเงินสะสมจำนวนมากกว่า 2 แสนล้านบาท ฝากกินดอกเบี้ยไว้กับสถาบันการเงิน


ทั้งนี้เม็ดเงินดังกล่าวอยู่ในความดูแลของกรมส่งเสริมการปกครองส่วนท้องถิ่น กระทรวงมหาดไทย โดยเงินดังกล่าวถูกสะสม จากการที่มีการใช้จ่ายจริงน้อยกว่างบประมาณที่ตั้งไว้ของ อปท.จำนวนประมาณ 8 พันแห่งทั่วประเทศ และเมื่อไม่สามารถเบิกจ่ายได้ตามงบประมาณที่ตั้งไว้ในแต่ละปีงบประมาณ ก็จะถูกสะสมไว้ในบัญชีเงินฝากดังกล่าว


"เมื่อรัฐบาลจัดสรรเงินแก่ อปท.ในสัดส่วนที่เพิ่มขึ้นมาอย่างต่อเนื่องตาม พ.ร.บ.กระจายอำนาจแก่ อปท. ขณะที่ การใช้จ่ายเงินของ อปท.ในช่วงที่ผ่านมา ไม่ได้เป็นไปตามเป้าหมาย ทำให้เงินงบประมาณที่เหลือจากการใช้จ่ายถูกเก็บในบัญชีเงินฝาก สะสมมากขึ้นทุกปี"


ธนาคารแห่งประเทศไทยได้รวบรวมตัวเลขเงินฝากของท้องถิ่น โดยนับตั้งแต่ปีงบประมาณ 2541 ท้องถิ่นมีเงินฝากในบัญชี จำนวนประมาณ 3.97 หมื่นล้านบาท และล่าสุดในปีงบประมาณ 2550 มีเงินฝากรวม 2.18 แสนล้านบาท ขณะที่ รัฐบาลต้องรับภาระต้นทุนทางการเงินเพื่อจัดหาเงินเพื่อใช้จ่าย ในขณะที่ อปท. มีเงินออมในบัญชีเปรียบเสมือนรัฐบาลกู้เงินให้ อปท. ฝากเงิน จุดนี้ สะท้อนการบริหารจัดการการเงินการคลังในภาพรวม ที่ยังต้องมีประสิทธิภาพมากขึ้น


ดร.พรชัย กล่าวว่า ระยะ 10 ปีที่ผ่านมา บทบาทของการปกครองส่วนท้องถิ่นมีความสำคัญมากขึ้น สาเหตุสำคัญมาจากผลของการกระจายอำนาจให้แก่ อปท.ที่มีความชัดเจนทั้งทางด้านกฎหมาย อำนาจหน้าที่ และภารกิจ ซึ่งผลพวงที่ อปท.แต่ละแห่งได้รับ คือ จำนวนเงินภาษีและเงินอุดหนุนประเภทต่างๆ ที่ได้รับจากรัฐบาลตามพ.ร.บ.กำหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่ อปท.พ.ศ. 2542 โดยการใช้จ่ายตามภารกิจหน้าที่ก็เพิ่มขึ้นเป็นเงาตามตัวเช่นกัน


ทั้งนี้ ปัจจุบันรัฐบาลจัดสรรรายได้แก่ อปท.ประมาณ 25.25% ของรายได้รัฐบาลในแต่ละปี ขณะที่ มีแผนที่จะต้องจัดสรรรายได้แก่ อปท.ตามกฎหมายจำนวน 35% ของรายได้ โดยต้องโอนภารกิจและงบประมาณในส่วนของการศึกษาและสาธารณสุขแก่ อปท. ทั้งนี้ รัฐบาลที่ผ่านมาได้แก้ไขกฎหมายให้รัฐบาลกระจายรายได้ ให้ท้องถิ่นจำนวน 35% ของรายได้ แต่ไม่กำหนดระยะเวลา จากเดิมกำหนดให้กระจายรายได้ในสัดส่วนดังกล่าวในปี 2549


เขากล่าวด้วยว่า กรรมการส่งเสริมการปกครองส่วนท้องถิ่น กระทรวงมหาดไทย และ สำนักงานคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน เป็นหน่วยงานที่รับผิดชอบและดูแลการใช้จ่ายเงินของ อปท.ทั่วประเทศ หลังจากที่รัฐบาลจัดสรรงบประมาณให้แต่ละปี โดย อปท.จะต้องเสนอแผนการใช้จ่ายในแต่ละปีให้หน่วยงานต้นสังกัดทราบเพื่อกำหนดงบประมาณรายจ่ายให้ แต่ท้องถิ่นจะสามารถกำหนดแผนที่ชัดเจนในการใช้จ่ายเงินได้ก็ต่อเมื่อมีเงินเข้ามาในบัญชีเสียก่อน ทำให้การใช้จ่ายงบประมาณล่าช้า และเงินงบประมาณก็ถูกกองไว้ในบัญชี ถือเป็นการเสียโอกาสในการใช้ทรัพยากรทางการเงินประเทศให้มีประสิทธิภาพ


"เราไม่เคยรู้ว่า ปัจจุบันฐานะทางการคลังของท้องถิ่นเป็นอย่างไร เพราะหลังจากที่เราจัดสรรงบประมาณให้ท้องถิ่นแล้ว หน่วยงานที่รับผิดชอบก็คือกระทรวงมหาดไทย ขณะที่ แผนการใช้จ่ายเงินของท้องถิ่นก่อนที่จะของประมาณในแต่ละปีก็ไม่ชัด เพราะเวลาเขียนแผนจะเขียนแบบกว้างๆ เพื่อให้ครอบคลุมการกำหนดโครงการการใช้จ่ายเงิน ดังนั้น เราจึงมีความเห็นว่า จะทำอย่างไรให้การใช้จ่ายเงินงบประมาณของท้องถิ่นมีประสิทธิภาพ และระเบียบใดที่เป็นอุปสรรคต่อการใช้จ่ายเงิน ก็ควรจะมีการปรับปรุง" เขากล่าว


สำหรับระบบการรับเงินของ อปท. นั้น เขาอธิบายว่า การรับเงินของ อปท .จะแบ่งตามกระบวนการที่ อปท. ได้รับเงิน 2 กรณี คือกรณีที่ อปท.ได้รับจากรัฐบาล และ กรณีที่ อปท. ใช้ความสามารถในจัดเก็บรายได้และการกู้เงิน ซึ่งทั้ง 2 กรณี มีความสัมพันธ์เชื่อมโยงกับเงินคงคลังของรัฐบาลด้วย


โดยกรณีที่ อปท.ได้รับจากรัฐบาล ประกอบด้วย ภาษีที่รัฐบาลจัดเก็บและแบ่งให้จากฐานภาษีของรัฐบาล ซึ่งมี 3 ประเภท ประกอบด้วย ประเภทที่ให้ทั้งจำนวน เป็นการจัดเก็บและให้ อปท.ทั้งจำนวน จัดเก็บภาษีและค่าธรรมเนียมให้ทั้งจำนวน เช่น ภาษีล้อเลื่อน ค่าธรรมเนียมการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์ที่มีทุนทรัพย์ เป็นต้น


ส่วนประเภทที่แบ่งกัน เป็นการจัดเก็บและแบ่งกันระหว่างรัฐบาลและ อปท.จัดเก็บและจัดสรรให้บางส่วน เช่น ค่าภาคหลวงแร่ ค่าภาคหลวงปิโตรเลียม ในอัตรา 40:60 อากรรังนกนางแอ่น เป็นต้น และประเภทที่เก็บเพิ่มให้ เป็นการจัดเก็บภาษีเพิ่มขึ้นจากปกติ เพื่อให้ อปท.จัดเก็บภาษีมูลค่าเพิ่ม เพิ่มขึ้นจากอัตราที่เรียกเก็บตามประมวลรัษฎากร ในอัตรา 1 ใน 9 จัดเก็บภาษีมูลค่าเพิ่มในแต่ละจังหวัดในอัตรา 5% ของภาษีมูลค่าเพิ่มตามประมวลรัษฎากรให้ อบจ. ของแต่ละจังหวัดจัดเก็บภาษีบางประเภทเพิ่มขึ้นบนฐานภาษีนั้นๆ เช่น เพิ่มอัตรา 10% บนฐานภาษีธุรกิจเฉพาะ ภาษีสรรพสามิตสุรา ภาษีสรรพสามิตอื่นเพิ่มอัตรา 2.5% ของภาษีการพนัน ทั้งนี้ กรมสรรพากร และกรมสรรพสามิต เป็นผู้จัดเก็บรายได้ประเภทนี้ในส่วนที่เกี่ยวข้องแทน อปท. โดยได้รับค่าตอบแทนในอัตรา 3% และเมื่อ อปท.ได้รับรายได้ดังกล่าว แล้วต้องตั้งงบประมาณรองรับเพื่อใช้จ่าย


ทั้งนี้ เมื่อกรมสรรพากร กรมสรรพสามิต และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง จัดเก็บภาษีและค่าธรรมเนียม ต่าง ๆ ให้แล้วไม่ว่าในลักษณะใดก็ตาม จะนำเงินส่วนดังกล่าวเข้าบัญชีเงินฝากของสำนักปลัดกระทรวงมหาดไทยที่กรมบัญชีกลาง ซึ่งเป็นเงินนอกงบประมาณอย่างหนึ่งในบัญชีเงินคงคลัง


นอกจากนี้ ท้องถิ่นจะยังได้รับเงินอุดหนุน ซึ่งเป็นเงินอุดหนุนจากรัฐบาล ที่จัดสรรให้ อปท.นำเงินดังกล่าว ไปใช้จ่ายเพื่อจัดทำบริการสาธารณะตอบสนองความต้องการของประชาชนในพื้นที่ ซึ่งสามารถสรุปรูปแบบของเงินอุดหนุนได้ 2 รูปแบบ คือ เงินอุดหนุนที่ อปท. ต้องจัดทำงบประมาณรายจ่ายและเงินอุดหนุนที่ อปท.สามารถนำไปใช้จ่ายได้ตามที่ระบุวัตถุประสงค์ กิจกรรม โครงการ


ทั้งนี้ เงินอุดหนุนดังกล่าว เป็นเงินอุดหนุนที่รัฐบาลจัดสรรให้แก่ อปท. โดยไม่กำหนดรายละเอียดของการใช้จ่ายเงิน ในขณะที่ อปท. ถือเป็นรายได้ อปท. และต้องตั้งงบประมาณรายจ่ายรองรับการใช้เงินดังกล่าว



ที่มา www.bangkokbiznews.com