หน้าทอนซิตี้ : NathonCity

โครงการนี้บ.เชฟรอนได้รับสัมปทานจากรัฐบาลตั้งแต่ปี 2550 และบริษัทฯได้ทำการสำรวจด้วยวิธีวัดคลื่นไหวสะเทือนแบบ 3 มิติในแปลงสัมปทานไปแล้วเมื่อเดือนพฤษาคม 2552 ตามแผนงาน บ.เชฟรอนจะทำการเจาะสำรวจจำนวน 3 หลุม ภายในปี 2553 และจะเจาะสำรวจอีก 9 หลุมภายในปี 2556

การประชุมเมื่อวานมีผู้เข้าร่วมประชุมพอสมควร ถึงแม้ส่วนใหญ่จะเป็นตัวแทนจากภาคส่วนต่างๆที่มีหน้าที่เกี่ยวข้องกับโครงการนี้ เช่น ตัวแทนจากบริษัท เชฟรอน ผู้ชำนาญการสิ่งแวดล้อมซึ่งทำหน้าที่เป็นบริษัทที่ปรึกษาให้กับบริษัทเชฟรอน และเป็นผู้จัดทำรายงานผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมให้ เนื่องจากตัวบริษัทเชฟรอนเองไม่สามารถทำรายงานนี้ได้ ตามข้อบังคับของกฎหมาย


โต๊ะลงทะเบียนหน้าห้องประชุมจะแยกผู้เข้ารับฟังออกเป็นกลุ่มๆ โดยการแยกสีบัตรประจำตัวของผู้เข้าร่วมประชุมแต่ละท่าน เช่น ตัวแทนโรงแรมและรีสอร์ท จะได้รับบัตรสีหนึ่ง  ประชาชนทั่วไปจะได้รับบัตรอีกสีหนึ่ง เป็นต้น


เริ่มการประชุมด้วยการแจ้งกำหนดการว่าจะทำอะไรกันบ้างตั้งแต่ 14.00-17.00 น.โดยผู้ดำเนินรายการ โดยตบท้ายด้วยว่า การประชุมในวันนี้ทางบริษัทได้จัด "ค่าใช้จ่ายในการเดินทาง"ให้สำหรับท่านผู้เข้าร่วมประชุมทุกท่าน สามารถไปรับได้หลังจบการประชุม 


นอกจากนี้ยังแจ้งว่าในการประชุมวันนี้จะขออนุญาตบันทึกภาพถ่าย และวิดีโอเพื่อเป็นหลักฐานประกอบการประชุมและการจัดทำรายงานด้วย





ต่อมาผู้ชำนาญการด้านสิ่งแวดล้อม โดยคุณศุภรัตน์ โชติสกุลรัตน์ได้อธิบายขั้นตอน วิธีการทำงาน และผลกระทบด้านต่างๆที่คาดว่าจะเกิดขึ้น พร้อมชี้แจงมาตรการในการป้องกันต่างๆให้ที่ประชุมรับทราบ โดยประเด็นที่สำคัญ และน่าสนใจดังนี้

1. จากการประชุมครั้งที่ 1 ซึ่งท้องถิ่นแสดงความกังวลในหลายๆเรื่องโดยเฉพาะระยะห่างจากหลุมขุดเจาะกับเกาะต่างๆ ทั้งเกาะสมุย เกาะพงัน เกาะเต่า รวมทั้งแหล่งดำน้ำหินใบนั้น ทางทีมที่ปรึกษาได้แจ้งบ.เชฟรอน และได้มีการเปลี่ยนแปลง โดยการย้ายหลุมขุดเจาะสำรวจออกไปยังตำแหน่งใหม่ ซึ่งมีระยะห่างจากจุดสำคัญต่างๆ โดยอ้างอิงจากหลุมที่ 8 ดังนี้
   

ห่างจากเกาะเต่า    75 กิโลเมตร

ห่างจากเกาะพงัน  65 กิโลเมตร

ห่างจากเกาะสมุย  78 กิโลเมตร

ห่างจากหินใบ        64 กิโลเมตร





ลองเปรียบเทียบกับแผนที่เดิมที่นำมาเสนอในครั้งแรกเมื่อเดือนเมษายน  แทบจะไม่แตกต่างกันเลย กล่าวคือ ประมาณ 4-5 กิโลเมตร เช่น ห่างจากเกาะสมุยเดิม 74 กิโลเมตร แผนที่ใหม่ ห่างเป็น 78 กิโลเมตรเป็นต้น





2. ผู้ชำนาญการด้านสิ่งแวดล้อมได้อธิบายผลกระทบอันเกิดจากการขุดเจาะสำรวจในด้านต่างๆ เช่น เศษหิน ที่จะฟุ้งกระจาย โดยนำเสนอแผนภาพประกอบ และอ้างอิงขนาดของเศษหินว่าเล็กมาก และมีระยะฟุ้งกระจายไม่เกิน 3 กิโลเมตร ซึ่งถ้าเทียบกับระยะห่างของหลุมกับเกาะต่างๆ รวมทั้งจุดดำน้ำหินใบนั้น ยังไงก็ไปไม่ถึง





นอกจากนี้ขั้นตอนการทำงานในการขุดเจาะสำรวจแต่ละหลุมนั้น ใช้เวลาเพียง 13-22 วันเท่านั้น เป็นระยะเวลาสั้นมาก


โดยมีการระบุในตารางมาตรการป้องกันว่า "เป็นผลกระทบระยะสั้น ดังนั้นจึงไม่มีมาตรการติดตามตรวจสอบ "





3. มีการสุ่มตัวอย่างเพื่อสอบถามมุมมองและความคิดของนักท่องเที่ยวจำนวน 250 ตัวอย่าง ส่วนใหญ่อ้างอิงจากผลสำรวจให้ความเห็นว่าไม่มีผลกระทบแต่อย่างใด





4. บริษัทฯได้ทำกิจกรรมเพื่อสังคม และท้องถิ่นมากมาย





เมื่อถึงช่วงเวลาถามตอบระหว่างผู้เข้าร่วมประชุม และวิทยากรต่างๆ นั้น ได้มีผู้เข้าร่วมประชุมท่านหนึ่งที่อ้างว่าเป็นคนเกาะสมุย มาจากบ้านหัวถนน (แถวละไม) ลุกขึ้นมาทำหน้าที่ประหนึ่งเป็นผู้กำกับเวทีเสวนาตอบข้อซักถาม โดยส่งภาษาท้องถิ่น (ภาษาใต้) พูดอย่างนั้น อย่างนี้ สร้างข้อสงสัย และข้อกังขาต่อผู้เข้าประชุมอย่างมาก เพราะไม่เข้าใจว่าทำไมจะต้องออกมาพูด ทำประหนึ่งเป็นตัวเชื่อมระหว่างผู้เข้าประชุมกับวิทยากร เพราะเนื้อหาและสำเนียงโทนเสียงที่พูดนั้นชัดเจนว่า "ถือธง" นำหน้ามาเพื่อสนันสนุนโครงการนี้ ถึงแม้เจ้าตัวจะออกตัวว่าไม่ได้มีส่วนได้เสียอะไรก็ตามที แต่คำพูดที่พูดออกมามันสะท้อนอะไรหลายอย่างเหลือเกิน


ที่ประชุมได้แสดงความกังวล และห่วงใยอย่างมากในหลายๆประเด็น ได้แก่


** เกาะสมุยเป็นแหล่งท่องเที่ยวสำคัญที่ทำรายได้ให้กับจังหวัดและประเทศปีละ 14,000-15,000 ล้านบาท และยังช่วยส่งเสริมการกระจายรายได้ทั้งกับคนในท้องถิ่น และคนต่างถิ่นที่เข้ามาทำมาหากินบนเกาะ รวมไปถึงธุรกิจต่อเนื่องจากการท่องเที่ยวอีกมากมาย  การขุดเจาะน้ำมันเป็นเพียงผลประโยชน์เฉพาะกลุ่ม ทั้งในแง่ค่าสัมปทานของรัฐ และรายได้จากการขายน้ำมันของบริษัทฯ ซึ่งไม่ส่งเสริมการกระจายรายได้สู่ท้องถิ่นเลย


** ภาพลักษณ์ต่อการท่องเที่ยว โดยยกตัวอย่างกรณีข้อพิพาทระหว่างบ.เชฟรอน ต่อป่าชุ่มน้ำอเมซอน ว่าทำลายภาพลักษณ์การท่องเที่ยว และส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในท้องถิ่นมากมายมหาศาล (กรณีนี้เจ้าหน้าที่ท่านหนึ่งลุกขึ้นตอบคำถามว่า กรณีป่าอเมซอนเป็นกรณีในอดีตตั้งแต่ปี 1990 ระหว่างบ.เท๊กซาโก ซึ่งร่วมทุนกับรัฐวิสาหกิจในประเทศเอควาดอร์ และเมื่อเชฟรอนเข้ามาควบรวมกิจการในปี 2001 จึงต้องเข้ามารับผิดชอบในเรื่องนี้ ซึ่งเจ้าหน้าที่ท่านนั้นบอกว่า ดีใจที่เชฟรอนแสดงความรับผิดชอบ )

** เศษหินที่เกิดจากการขุดเจาะสำรวจ จะส่งผลกระทบกับสัตว์น้ำ พืชน้ำ ปะการังน้ำตื้น และน้ำลึกมากมาย จะมาบอกไม่ได้ว่าการฟุ้งกระจายของเศษหินไปไม่ถึงแหล่งดำน้ำที่สำคัญเช่น หินใบ  เพราะเพียงแค่เศษหิน หรือฝุ่นเข้าไปติดเหงือกปลา ก็ทำให้ปลาตายได้แล้ว


** วงจรชีวิตของสัตว์น้ำต่างๆ เช่นปลาหมึก ซึ่งจะอาศัยอยู่ในน่านน้ำที่อุดมสมบูรณ์เท่านั้นซึ่งรอบๆเกาะสมุยก็ยังมีอยู่อีกมาก จะต้องมาหายไปเพราะการขุดเจาะ


** สำนึกรักแผ่นดินบ้านเกิด ถึงแม้แต่ละคนที่มาในวันนี้จะมาทำหน้าที่ของตนเองอย่างดีที่สุดก็ตาม ไม่ว่าจะเป็นบริษัทที่ปรึกษาฯซึ่งรับจ้างบ.เชฟรอนมาทำการศึกษาครั้งนี้ ก็ควรจะมีสำนึกรักแผ่นดินของเรา


** การศึกษาผลกระทบโดยการสุ่มตัวอย่างจากนักท่องเที่ยวนั้น กลุ่มตัวอย่างไม่ครอบคลุมผู้มีส่วนได้เสียตามเกาะต่างๆ ทำให้ผลการศึกษาออกมาว่ามากกว่า 40 เปอร์เซ็นต์เห็นว่าการสำรวจขุดเจาะไม่ส่งผลกระทบต่อความรู้สึกของนักท่องเที่ยว


** ควรมีการศึกษาเรื่องผลกระทบทางด้านจิตใจของคนในพื้นที่ด้วย เพราะโครงการนี้ส่งผลกระทบต่อจิตใจของคนในท้องถิ่นอย่างมากมาย แต่ไม่มีการศึกษาในรายงาน


** ท้องถิ่นคัดค้านหลายๆโครงการที่เข้ามา ไม่ว่าจะเป็นโครงการร้านค้าซุปเปอร์สโตร์ขนาดใหญ่ และโครงการอื่นๆที่ส่งผลกระทบต่อสภาพแวดล้อมและวิถีชีวิตของคนในท้องถิ่น แต่ในที่สุดเมื่อทางการตกลงอนุญาต ประชาชนตาดำก็ไม่สามารถทำอะไรได้


การจัดการเรื่อง “ค่าใช้จ่าย” ให้กับผู้เข้าร่วมประชุมตามที่บ.เชฟรอนแจ้งนั้น มีข้อสงสัยว่าเป็นส่วนหนึ่งของการรับฟังความคิดเห็นด้วยหรือไม่ อย่างไร 


แต่ที่น่าสังเวชใจสุดๆ คือตอนที่เจ้าหน้าที่จากกรมพลังงานเชื้อเพลิงออกมาพูดหลังจากที่ผู้อาวุโสในเกาะเล่าถึงเหตุการณ์ในอดีตหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ว่าเรือรบที่มาจอดบริเวณเกาะสี่ เกาะห้านั้น ทำให้เกาะสมุยเต็มไปด้วยคราบน้ำมัน คาร์บอนบริเวณชายหาดเต็มไปหมด ซึ่งในสมัยนั้นท่านยังเด็กๆอยู่ และต้องใช้เวลาถึง 2 ปีกว่าคราบดังกล่าวจะหมดไป 


แต่เจ้าหน้าที่คนนั้นได้พูดขึ้นมาตอนหนึ่งว่า “ขออย่างนี้ได้มั๊ย ขอให้บริษัทฯได้ลองขุดเจาะสำรวจซักหลุมนึง แล้วค่อยมาดูว่าจะเป็นอย่างไร” นอกจากนี้ยังมีการสำทับว่า สมัยก่อน ก่อนที่จะมีประกาศเรื่องสิ่งแวดล้อมที่กำหนดให้บริษัทฯต้องทำรายงานผลกระทบสิ่งแวดล้อมนั้น ก็เคยมีการขุดเจาะสำรวจในบริเวณที่ใกล้เคียง หรือในระยะเดียวกันกันที่บ.เชฟรอนเสนอในครั้งนี้


จนรองนายกเทศมนตรีเมืองเกาะสมุยที่เข้าร่วมประชุมในครั้งนี้ด้วยต้องลุกขึ้นขอขัดจังหวะ โดยแจ้งว่า ในเมื่อการประชุมครั้งนี้เป็นการรับฟังความคิดเห็นของท้องถิ่น ดังนั้นจึงควรให้มีการใช้ประโยชน์จากเวทีอย่างมีประสิทธิภาพโดยให้ท้องถิ่นได้แสดงความคิดเห็นและซักถามอย่างเต็มที่ ไม่ควรพูดชี้นำในการประชุมแบบนี้


ต่อจากนั้นก็มีคนลุกขึ้นซักถาม และอภิปรายอีก 2-3 คน จนเวลาล่วงเลยไปกว่า 5 โมงเย็นแล้ว รองนายกเทศมนตรีจึงขอมติ “เห็นด้วย “ หรือ “ไม่เห็นด้วย” ให้ชัดเจน เพื่อให้มีข้อสรุปสำหรับการประชุม และบริษัทที่ปรึกษาจะได้ไปนำเสนอบ.เชฟรอนต่อไป ซึ่งถึงแม้ ณ เวลานั้นจะมีผู้เข้าร่วมประชุมไม่ถึง 30 คน แต่ทุกคนก็ยกมือ **“ไม่เห็นด้วย” กับโครงการสำรวจขุดเจาะน้ำมันครั้งนี้

เมื่อออกจากห้องประชุม ซึ่งต้องมีการคืนบัตรประจำตัวผู้เข้าประชุม ทุกคนก็จะได้รับซองจดหมายสีขาวหนึ่งซองเมื่อคืนบัตรเข้าใจว่าเป็นไปตามข้อมูลที่แจ้งตั้งแต่ก่อนเข้าร่วมประชุมว่าจะมีการจัดเตรียมค่าใช้จ่ายให้ผู้เข้าร่วมประชุมด้วย  (ไม่มีการชี้แจงในที่ประชุมในประเด็นนี้ เห็นแต่วิทยากรท่านหนึ่งไปพูดคุยกับผู้ตั้งข้อสังเกตในเรื่องนี้ว่า การให้ค่าใช้จ่ายเป็นหนึ่งในกระบวนการรับฟังความคิดเห็นหรือไม่)


หน้าห้องประชุมจึงเกิดการลงขัน รวบรวมซองที่แต่ละคนได้รับเพื่อช่วยกันสมทบทุนตั้งเป็น “กองทุนไม่เอาน้ำมัน”